Zwrot = odesłanie?

Obowiązkiem konsumenta odstępującego od umowy zawartej na odległość jest zwrot towaru. Co oznacza sformułowanie „zwrot zamówionego towaru”? Czy konsument odstępujący od umowy ma obowiązek odesłać sprzedawcy towar ponosząc jednocześnie koszty z tym związane (bliżej o zasadach rozliczeń piszę tutaj) czy może to sprzedawca powinien we własnym zakresie udać się do konsumenta i odebrać towar w jego miejscu zamieszkania? Intuicyjnie wydaje się, że konsument powinien odesłać produkt z powrotem do sprzedawcy. Czy taka teza jest jednak słuszna?

Miejsce wykonania zobowiązania

Na początek parę słów wstępu o zasadach dotyczących ustalenia miejsca wykonania zobowiązania.

Miejscem wykonania zobowiązania niepieniężnego jest miejsce zamieszkania (siedziba) dłużnika. Zasadniczo więc dług niepieniężny jest tzw. długiem odbiorczym. Przykładem świadczenia niepieniężnego jest np. obowiązek wydania rzeczy. Dłużnik powinien wydać rzecz w swoim miejscu zamieszkania, a więc nie musi jej przesyłać wierzycielowi.

Odwrotnością tej zasady jest tzw. dług oddawczy, który dotyczy świadczeń pieniężnych. Świadczeniem pieniężnym jest np. obowiązek zapłaty ceny czy wynagrodzenia. Miejscem wykonania zobowiązania pieniężnego jest miejsce zamieszkania (siedziba) wierzyciela. Dłużnik z zapłatą ceny nie może czekać na wierzyciela w swoim miejscu zamieszkania, ale musi spełnić swoje świadczenie w miejscu zamieszkania (siedzibie) wierzyciela. W praktyce, w razie niewskazania przez wierzyciela rachunku bankowego, dłużnik powinien zapłacić cenę lub wynagrodzenie przekazem na adres wierzyciela.

Strony mogą te zasady swobodnie zmienić i odmiennie ustalić miejsce wykonania zobowiązania. Zmiany mogą zostać wprowadzone przez sprzedawcę również w regulaminie sprzedaży. Zmiana zasad dotyczących miejsca wykonania zobowiązania może wynikać również z właściwości zobowiązania.

Odstąpienie od umowy przez konsumenta a zasada długu odbiorczego

Regulacja ta stanowi implementację przepisów europejskich zawartych w dyrektywie 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość. Dyrektywa nie przewiduje wprost obowiązku odesłania towaru przez konsumenta, ale reguluje kwestię wzajemnych rozliczeń. Zgodnie z jej postanowieniami konsument nie może ponosić z tytułu wykonywania swojego prawa odstąpienia od umowy żadnych opłat poza bezpośrednimi kosztami zwrotu towarów.

Co oznacza obowiązek zwrotu towaru przez konsumenta odstępującego od umowy w sytuacji, w której sprzedawca w regulaminie nie zmodyfikował zasady dotyczącej długu odbiorczego?

Niektórzy uważają, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie „zwrot towaru” oznacza obowiązek odesłania z powrotem przez konsumenta towaru do sprzedawcy. W mojej ocenie, te poglądy nie są prawidłowe.

Zwrot może oznaczać odesłanie gdy przewiduje to regulamin

Obowiązek konsumenta zwrotu rzeczy ma charakter długu odbiorczego, a więc zasadniczo zamówiony towar powinien zostać wydany sprzedawcy w miejscu zamieszkania konsumenta. „Zwrot zamówionego towaru” nie oznacza, że konsument ma obowiązek dostarczyć towar do sprzedawcy. Równie dobrze do zwrotu może dojść w miejscu zamieszkania konsumenta.

Jeżeli w regulaminie nie zostało wprowadzone odpowiednie postanowienie modyfikujące zasadę długu odbiorczego, sprzedawca aby uzyskać z powrotem produkt musi liczyć się z koniecznością odebrania rzeczy od konsumenta na swój koszt. Konsument musi wezwać sprzedawcę do odbioru rzeczy w jego miejscu zamieszkania. Jeżeli pomimo wezwania sprzedawca nie odbierze towaru, konsument może (ale nie musi) wysłać sprzedawcy produkt, z którego rezygnuje. Jeżeli konsument towar odeśle, sprzedawca musi zrekompensować mu poniesione z tego tytułu koszty.

Aby uniknąć komplikacji dotyczących zwrotu towaru przez konsumenta odstępującego od umowy, sprzedawcy powinni w pierwszej kolejności sprawdzić postanowienia swojego regulaminu, a w razie potrzeby zmienić jego treść.

Zmiany od dnia 25 grudnia 2014 r.

Sytuację konsumenta komplikuje nowelizacja przepisów konsumenckich, która przewiduje, że konsument odstępujący od umowy ma obowiązek zwrócić rzecz przedsiębiorcy, chyba że przedsiębiorca zaproponował, że sam odbierze rzecz (art. 34 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta2). Ustawodawca precyzuje również, że do zachowania terminu zwrotu towaru przez konsumenta odstępującego od umowy wystarczy odesłanie rzeczy przed upływem terminu.

Przepis art. 34 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta implementuje art. 14 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. Zgodnie z tą regulacją unijną o ile przedsiębiorca nie zaproponował, że sam odbierze towary, konsument odsyła towary. Warto również zwrócić uwagę na tekst dyrektywy opracowany w języku angielskim, z którego wyraźnie wynika, że konsument odstępujący od umowy ma obowiązek odesłać z powrotem rzecz przedsiębiorcy, chyba że przedsiębiorca zaproponował, że sam odbierze rzecz („Unless the trader has offered to collect the goods himself, the consumer shall send back the goods”).  Dla porównania w poprzedniej dyrektywie 97/7/WE unijny ustawodawca zarówno w tekście angielskim oraz polskim dyrektywy nie posługiwał się sformułowaniem odesłania lecz pojęciem „zwrot” („returning the goods”).

Ustawodawca przeciwstawia obowiązek zwrotu (a właściwie uwzględniając treść dyrektywy: obowiązek odesłania) towaru przez konsumenta zaproponowaniu przez sprzedawcę odbioru towaru. Uważam, że pomimo niefortunnej implementacji dyrektywy „zwrot” towaru oznacza obowiązek jego odesłania. Ustawa o prawach konsumenta modyfikuje zasadę długu odbiorczego w zakresie zwrotu towaru przez konsumenta odstępującego od umowy. Konsument odstępujący od umowy zawartej po dniu 25 grudnia 2014 r. będzie miał obowiązek odesłać towar na własny koszt do sprzedawcy, chyba że sprzedawca zaproponuje, że sam odbierze produkt.

 

 

1 Tekst jednolity: Dz. U. 2012 r., poz. 1225.

2  Dz. U. 2014 r., poz. 827

One comment

Skomentuj:

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s